NLP – Η ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΝΟΥ!

THE ECONOMIST

Έχετε ποτέ αναρωτηθεί εάν υπάρχει κάποια μέθοδος, κάποια μυστική συνταγή που να μπορεί να διασφαλίζει την επίτευξη των στόχων μας; Κι όμως υπάρχει και ονομάζεται NLP.

Αναζητώντας έναν ειδικό του NLP στην Ελλάδα, η έρευνα μας οδήγησε στους δύο μεγαλύτερους οργανισμούς πιστοποίησης του NLP παγκοσμίως, το Association of NLP στην Αγγλία και το American Board of NLP στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο John Stockdale, ο οποίος είναι ο μοναδικός αναγνωρισμένος και πιστοποιημένος στην Ελλάδα από τους δύο αυτούς οργανισμούς, στο επίπεδο του Trainer of NLP and Μaster Coach Trainer of NLP, μιλάει στην Joanna Papachristou για την απεριόριστη δύναμη του ανθρώπινου νου!

Όπως φαντάζομαι κάνουν όλοι που σας γνωρίζουν για πρώτη φορά, η πρώτη μου ερώτηση είναι, τι ακριβώς είναι το NLP;

Κατ’ αρχάς, νομίζω ότι είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε με το γεγονός ότι το NLP είναι απλά μία ετικέτα και ως εκ τούτου δεν φανερώνει την πλήρη εικόνα του τι ακριβώς είναι. Τα αρχικά NLP σημαίνουν Neuro Linguistic Programming (Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός). Ουσιαστικά τo NLP εξελίχθηκε σαν ένα “Model of Excellence”, η μεθοδολογία του να αριστεύσεις αν θέλετε, για την ανάλυση και αναπαραγωγή της άριστης επίδοσης. Κατά συνέπεια, αξιοποιεί τη γλώσσα και τη στρατηγική του ανθρώπινου νου προκειμένου να μπορούμε να θέτουμε και να πετυχαίνουμε οποιοδήποτε στόχο με συνέπεια. Γενικότερα, το NLP είναι αυτό που θα λέγαμε στα αγγλικά “an attitude”, που μέσω ευρείας γκάμαs συγκεκριμένων τεχνικών και μεθόδων μας προσφέρει μία ολιστική προσέγγιση στο πώς να καλυτερεύσουμε τη ζωή μας.

Και πως λειτουργεί αυτό;

Μαθαίνοντας τον τρόπο με τον οποίο ο νους φιλτράρει, επεξεργάζεται και επικοινωνεί την πληροφορία, το NLP μας επιτρέπει να γνωρίζουμε πώς σκεφτόμαστε, πώς αντιδρούμε και πώς συμπεριφερόμαστε σε καθημερινή βάση, καθώς και τι επιρροή έχει αυτό στους γύρω μας. Συνεπώς, μας παρέχει και τα εργαλεία για να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε, προς όφελός μας, τα πρότυπα επιτυχίας που υπάρχουν γύρω μας. Μόνο πρόσφατα και μετά από τις επαναστατικές ανακαλύψεις της Κβαντικής Φυσικής και της Νευροεπιστήμης, μπορούμε να εκτιμήσουμε πλήρως τον ρόλο του NLP σαν ένα “εγχειρίδιο χρήσης” του ανθρώπινου μυαλού. Από τη στιγμή που διερευνήσαμε σε βάθος την πραγματική φύση της λειτουργίας του νου και αφού εφαρμόσαμε εξειδικευμένες διαδικασίες και μεθόδους, έχουμε πλέον τη δυνατότητα να ξεκλειδώσουμε τις δυνατότητές μας στην επίτευξη στόχων που πριν θα μας φαίνονταν άπιαστοι.

Από που προήλθε το NLP;

Το NLP δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 από τον Dr. John Grinder, τότε καθηγητή της Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια και τον Dr. Richard Bandler, τότε φοιτητή Μαθηματικών και Ψυχολογίας στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Το κίνητρό τους ήταν η περιέργεια να ερευνήσουν τι ήταν αυτό που εμπόδιζε τους ανθρώπους να κατακτήσουν την επιτυχία στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους και να απαντήσουν σε μια απλή αλλά ταυτόχρονα σημαντική ερώτηση “πώς μπορώ να κάνω αυτό που κάνω ακόμα καλύτερα”;
Ξεκίνησαν λοιπόν την προσπάθειά τους να αναπαράγουν τα αποτελέσματα τριών από τους πιο επιτυχημένους επιστήμονες της γενιάς τους: Του Dr. Milton Erickson, ψυχίατρου με ειδίκευση στην ιατρική υπνοθεραπεία, του Dr. Fritz Perls, καθηγητή και ψυχαναλυτή (εφευρέτη του Gestalt Therapy) και της Dr. Virginia Satir, παιδαγωγού, επικοινωνιολόγου και ψυχοθεραπεύτριας. Αυτό που τελικά κατάφεραν ήταν να δημιουργήσουν ένα πρότυπο σύστημα που τους έδωσε τη δυνατότητα να αναπαράγουν και αυτοί παρόμοια αποτελέσματα παρότι δεν είχαν την εξειδίκευση των τριών που προανέφερα. Η μέθοδος αυτή συνδυάζει τα πιο αποτελεσματικές εφαρμογές των επιστημών της Ψυχολογίας, της Παιδαγωγικής, της Επικοινωνίας και εν μέρει της Κβαντικής Φυσικής (που για εκείνη την εποχή ήταν αρκετά αμφιλεγόμενη). Φυσικά, μεγάλη επιρροή και συνεισφορά για τη δημιουργία του NLP είχε επίσης το έργο γνωστών επιστημόνων, όπως οι Gregory Bateson, Carl Jung, Noam Chomsky και ο Karl Pribram μεταξύ άλλων.

Και πού ακριβώς βρίσκει εφαρμογές το NLP;

Καθώς η λίστα είναι σχεδόν ανεξάντλητη, όσο απίστευτο και αν σας φαίνεται, στην πράξη βρίσκει εφαρμογές σε σχεδόν κάθε τομέα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και δραστηριότητας. Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, στον κόσμο των επιχειρήσεων, το ΝLP έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο βασικό θεμέλια της σύγχρονης εφαρμογής του coaching, της εκπαίδευσης, της επικοινωνίας και της ανάπτυξης ηγεσίας παγκοσμίως. Επίσης στον τομέα της ιατρικής και της θεραπείας, αλλά και του επαγγελματικού αθλητισμού, των πολύ υψηλών αποδόσεων. Μόλις τον περασμένο χρόνο πάνω από 400 δάσκαλοι και καθηγητές στην Αγγλία έλαβαν μέρος σε ένα πρόγραμμα NLP, χρηματοδοτούμενο από το Βρετανικό Υπουργείο Παιδείας, με στόχο τη βελτίωση του τρόπου επικοινωνίας και διδασκαλίας για την καλύτερη απόδοση των μαθητών τους.

Θα μπορούσατε να μας δώσετε ένα παράδειγμα πώς ακριβώς λειτουργεί;

Κάποιος παλαιότερα με είχε συμβουλεύσει, “απόφυγε να εξηγείς αυτό που μπορεί να δώσεις σαν εμπειρία”. Αντί για παράδειγμα λοιπόν, θα σας έλεγα το εξής: “ότι και να κάνετε, μην σκεφτείτε ένα μπλε δέντρο”!

Εντάξει…

Τι σκεφτήκατε μόλις τώρα;

Ένα μπλε δέντρο!

Μα μόλις τώρα σας είπα να ΜΗΝ σκεφτείτε ένα μπλε δέντρο!

Σωστά! Άθελά μου… αυτό σκέφτηκα!

Αυτό συμβαίνει διότι για να κατανοήσετε αυτό που είπα, το υποσυνείδητο σας έπρεπε, έστω και για κλάσματα δευτερολέπτου, να δημιουργήσει μία εικόνα του αντικειμένου που σας είπα να μην σκεφτείτε… για να ξέρετε τι ακριβώς είναι αυτό το οποίο δεν έπρεπε να σκεφτείτε! Αυτό εξηγείται ως εξής: Το υποσυνείδητο μας δεν έχει φίλτρο να επεξεργαστεί το “αρνητικό” στον λόγο, για παράδειγμα λέξεις όπως το “μην” ή το “δεν”. Έτσι λοιπόν αν κάποιος ξεκινήσει να σας λέει “μην το πάρεις προσωπικά αυτό που θα σου πω, αλλά....” ποιο είναι το πρώτο πράγμα που θα σκεφτείτε;

‘Oτι θα το πάρω προσωπικά και μάλλον ότι δεν θα μου αρέσει αυτό που θα ακούσω.

Ακριβώς. Αυτό σημαίνει ότι κατά πάσα πιθανότητα έχετε ήδη πάρει προσωπικά αυτό που θα ήθελαν να σας πουν... πριν ακόμα σας το πουν. Άρα σκεφτείτε, πόσες φορές στην καθημερινή μας επικοινωνία καταλήγουμε να λέμε ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΜΕ να σκέφτεται ή να κάνει ο συνομιλητής μας. Δυστυχώς με τον ίδιο ακριβώς τρόπο επικοινωνούμε και με τον εαυτό μας. Ένα από τα πρώτα πράγματα λοιπόν που μαθαίνει κανείς στο NLP είναι το πώς να ξεκινά να αλλάζει τον τρόπο που σκέφτεται και συνεπώς επικοινωνεί, τόσο με τον εαυτό του όσο και με τους γύρω του.

Θα χαρακτηρίζατε λοιπόν το NLP περισσότερο ως επιστήμη ή φιλοσοφία;

Θα έλεγα ότι πρακτικά εξελίσσεται περισσότερο σαν ένας τρόπος ζωής, μόλις αρχίσεις να το εξασκείς, που κατά συνέπεια συνδυάζει και τα δύο. Αν θέλετε, σκεφτείτε το NLP σαν την “τέχνη” και την “επιστήμη” του να αριστεύεις, καθώς χρειάζονται και τα δύο για να υπάρξει ισορροπία.

Και πως εξηγείτε αυτόν τον συνδυασμό;

Όπως το “in life we tend to get what we expect”, έτσι και οι περισσότεροι από εμάς έχουμε την τάση να περιορίζουμε τις δυνατότητές μας βασιζόμενοι στο τι πιστεύουμε ότι είναι ή δεν είναι εφικτό για εμάς τους ίδιους. Κάτι που έθεσε πολύ σωστά και ο περίφημος Henry Ford “είτε πιστεύεις ότι μπορείς, είτε πιστεύεις ότι δεν μπορείς …έχεις απόλυτο δίκιο”. Άρα στην περίπτωσή μας ο όρος “τέχνη” έχει να κάνει με το γεγονός ότι καθένας από μας είναι εξ’ ορισμού μοναδικός και συνεπώς θα ερμηνεύσει και θα εκμεταλλευτεί την πληροφορία με τον τρόπο που πιστεύει ότι είναι ο καλύτερος. Κάτω από αυτό το πρίσμα, η “επιστήμη” που διέπει τη μεθοδολογία εξαρτάται απολύτως από τον τρόπο που ο καθένας θα την εφαρμόσει. Άλλωστε, όπως πολύ ωραία το είχε εκφράσει και ο Einstein “η φαντασία είναι πιο σημαντική από την γνώση”, που σημαίνει ότι όποιο όρο και να επιλέξουμε, είτε επιστήμη είτε φιλοσοφία, αυτό που τελικά θα καθορίσει το αποτέλεσμα είναι το πώς προσεγγίζει κανείς το NLP, περισσότερο από το πώς το χαρακτηρίζει ο καθένας.

Πότε ήρθατε σε πρώτη επαφή με το NLP;

H πρώτη φορά ήταν το 1992, όταν ένας καθηγητής πανεπιστημίου μου είχε δανείσει το βιβλίο Unlimited Power, του Anthony Robbins, που είναι βασισμένο σ’ ένα μεγάλο βαθμό στις αρχές του NLP. Εκείνη την εποχή περνούσα μία δύσκολη περίοδο, όπου σκεφτόμουν ακόμα και να διακόψω το Πανεπιστήμιο για λίγο καιρό. Όταν γύρισα από τις διακοπές μου, έχοντας φυσικά διαβάσει το βιβλίο, κατάφερα μέσα σε ελάχιστο χρόνο να ανατρέψω την αρνητική μου διάθεση και να βελτιώσω σημαντικά τους βαθμούς μου. Αισθανόμουν κινητοποιημένος, προσηλωμένος και γεμάτος ενέργεια. Από εκεί ξεκίνησε και η έντονη περιέργειά μου για το τι άλλο μπορεί να καταφέρεις χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες του νου σου.

Έχοντας υπόψη τη σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα, πού πιστεύετε ότι θα μπορούσε να συμβάλλει το NLP;

Σε πολλούς και διάφορους τομείς και πρώτα από όλα στην παιδεία. Είναι σημαντικό όμως να ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα, κυρίως στην οικονομία, δεν είναι και τόσο μοναδικό γεγονός, όπως κάποιοι πιστεύουν. Αρκεί να δει κανείς τι συμβαίνει σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως και στις ΗΠΑ, όπου η πρόσφατη υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητάς της ήταν κάτι που πριν λίγα χρόνια θα ήταν αδιανόητο. Αν σκεφτούμε το ότι “there is no failure, only feedback”, είναι σίγουρο ότι κάποιες από αυτές τις χώρες θα προσαρμοστούν ανάλογα στις δύσκολες συνθήκες που βιώνουν και θα βρουν τον τρόπο να ξεπεράσουν τα όποια εμπόδια έχουν παρουσιαστεί ή θα παρουσιαστούν. Βέβαια, παρότι υπήρχαν άτομα που σίγουρα γνώριζαν ότι η κακή διαχείριση της οικονομίας στην Ελλάδα θα δημιουργούσε σε κάποια στιγμή μία κρίση, οι περισσότεροι από εμάς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε ότι θα ερχόταν τόσο ξαφνικά και σε τέτοια διάσταση. Αυτό λοιπόν που βιώνουμε σήμερα στην Ελλάδα, όσο και παγκοσμίως, είναι ουσιαστικά αυτό που ο Taleb αποκαλεί το φαινόμενο του “Μαύρου Κύκνου”’. Ο “έλεγχος” και κατ’ επέκταση η “σιγουριά” είναι πλασματικές έννοιες, καθώς στην πραγματικότητα κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το τι θα συμβεί από την μια στιγμή στην άλλη. Ως εκ τούτου, το μόνο που μπορείς να ελέγξεις είναι το πως εσύ θα αντιδράσεις σε ότι συμβαίνει γύρω σου. Συνεπώς, από την πλευρά του NLP, το κλειδί για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες είναι ουσιαστικά η ικανότητα προσαρμογής στο απρόβλεπτο και πώς μπορούμε να εκμεταλλευτούμε αυτές τις προκλήσεις ως “ευκαιρίες” για την προσωπική μας βελτίωση και ανάπτυξη.

Οπότε τι να συμπεράνουμε από αυτό;

Ότι προτού ξεκινήσεις να θέσεις οποιοδήποτε στόχο, πρέπει να λάβεις υπόψη ότι στην ουσία μόνο εσύ μπορείς να πετύχεις τον στόχο σου και κανένας άλλος. Κατ’ επέκταση, όσο αποδίδεις στους άλλους ένα μέρος της ευθύνης για το τι εσύ θέλεις να πετύχεις, θα υπάρχει πάντα κάποιος που θα φταίει, αν τα πράγματα στραβώσουν. Αυτό που επιθυμούμε λοιπόν, το δημιουργούμε πρώτα στο μυαλό και μετά στην πράξη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα και οι επιλογές που κάνουμε να είναι δικό μας δημιούργημα. Όσο νωρίτερα αποδεχτούμε την πραγματικότητα ότι μόνο εμείς μπορούμε να δημιουργήσουμε την επιτυχία μας, τόσο νωρίτερα θα μπορέσουμε να δράσουμε ανάλογα. Το NLP μας προσφέρει τη μέθοδο και τα εργαλεία για να κάνουμε ακριβώς αυτό.

Πιστεύετε λοιπόν ότι το NLP μπορεί όντως να ενδυναμώσει τους ανθρώπους αυτής της χώρας ώστε να καταφέρουν ακριβώς αυτό που μόλις αναφέρατε;

Τα τελευταία 12 χρόνια είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με διακεκριμένα στελέχη και αρκετούς οργανισμούς αυτής της χώρας, οι οποίοι μου έδωσαν την πεποίθηση ότι έχουμε και την ικανότητα αλλά και το πάθος για να υπερβούμε τα πρόσφατα εμπόδια. Όπως τα περισσότερα πράγματα στη ζωή έτσι και η οικονομία διανύει κύκλους. Το πώς αντιδράς, διδάσκεσαι και προετοιμάζεσαι για τον επόμενο κύκλο καθορίζει σε ένα μεγάλο βαθμό το πώς θα βγεις από τον τωρινό.

Έχω ακούσει ότι με το ΝLP μπορείς να διαχειριστείς τα αρνητικά συναισθήματα τα οποία σε περιορίζουν, όπως για παράδειγμα ο φόβος και η ανησυχία. Ισχύει αυτό;

Απολύτως. Το “state control”, ο έλεγχος της “συναισθηματικής κατάστασης”, είναι το θεμέλιο αυτού που είναι ευρέως γνωστό ως Peak Performance Coaching, κάτι που είναι δημοφιλές τόσο στα ηγετικά εταιρικά στελέχη και σε παγκόσμιους οργανισμούς όσο και σε επαγγελματίες αθλητές. Διδάσκεται δε, πάνω από 20 χρόνια στον χώρο της Ηγεσίας και της Προσωπικής Ανάπτυξης από κορυφαίους ειδικούς του χώρου, όπως οι Anthony Robbins, Steven Covey, Jack Canfield και διάφοροι άλλοι. ΜΕΣΩ ΤΟΥ NLP ΜΑΘΑΙΝΕΙS ΠΩΣ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΕΙΣ ΑΝΑ ΠΑΣΑ ΣΤΙΓΜΗ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΗ, ΥΨΗΛΩΝ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι άνθρωποι έχουν την τάση να αντιδρούν βασιζόμενοι κυρίως στο πως “αισθάνονται” ανά πάσα στιγμή. Όταν βρίσκονται σε μία κατάσταση λοιπόν που τους προκαλεί άγχος ή εκνευρισμό, συνήθως αντιδρούν ανάλογα, περιορίζοντας έτσι την ικανότητά τους να δουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία ή να βρουν εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν αν ήταν σε μία πιο ήρεμη ή κινητοποιημένη συναισθηματική κατάσταση. Μια από τις πιο σημαντικές παραδοχές του NLP, που έχει καθιερωθεί και σαν αρχή του σύγχρονου coaching, είναι ότι όλοι έχουμε εν δυνάμει τους “πόρους” που χρειαζόμαστε για να πετύχουμε. Αυτό που λείπει στους περισσότερους από εμάς στην καθημερινότητα είναι ο τρόπος του να βρισκόμαστε στην κατάλληλη συναισθηματική κατάσταση για να μπορούμε να εκμεταλλευτούμε και να αντλήσουμε αυτούς του πόρους. Μέσω του NLP, μπορούμε σχετικά εύκολα και γρήγορα να αντικαταστήσουμε αρνητικά συναισθήματα που μας μπλοκάρουν σε κάποιες περιπτώσεις, όπως ο θυμός, με την κατάλληλη συναισθηματική κατάσταση, που θα μας ξεμπλοκάρει για να μπορούμε να πετύχουμε τη μέγιστη απόδοση. Εξάλλου, oι επιτυχημένοι δεν αναγνωρίζουν την λέξη “τύχη”. Aυτό που τους ξεχωρίζει είναι η επιμονή τους στο να μην σταματούν μέχρι να πετύχουν τους στόχους τους. Και αυτό το καταφέρνεις μόνο όταν είσαι στην κατάλληλη συναισθηματική και διανοητική κατάσταση. Όπως λένε και οι Άγγλοι “chance favors the prepared mind”!

Και πως ακριβώς λειτουργεί αυτή η προσέγγιση;

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι οι περισσότεροι από εμάς προτιμούμε να ζούμε εντός των ορίων μίας ζώνης άνεσης. Μολονότι γνωρίζουμε ότι κάποιες από τις συνήθειες ή συμπεριφορές μας, μας εμποδίζουν να πετύχουμε τους στόχους που έχουμε θέσει, προτιμούμε την οικειότητα της αποτυχίας έναντι του αγνώστου αποτελέσματος, με άλλα λόγια της “αλλαγής”. Στο NLP αυτό το ονομάζουμε “δευτερογενές όφελος”. Όσο περίεργο και αν φαίνεται, για τους περισσότερους ανθρώπους ο φόβος του άγνωστου αποτελεί ισχυρότερο εμπόδιο για πρόοδο παρά ο πόνος των επαναλαμβανόμενων αλλά οικείων αποτυχιών. Συνεπώς, οι πλέον πετυχημένοι άνθρωποι, σε οποιοδήποτε πεδίο και αν δραστηριοποιούνται, είναι αυτοί που καταφέρνουν να βρίσκονται με συνέπεια εκτός της ζώνης άνεσης τους, περνώντας έτσι σε ένα άλλο επίπεδο. Όσο δε, λειτουργούμε περισσότερο με αυτόν τον τρόπο, τόσο μετατρέπουμε αυτή τη συμπεριφορά σε δομικό στοιχείο της προσωπικότητάς μας. Μέσω του NLP μαθαίνειs πώς να επιστρατεύεις ανά πάσα στιγμή την άριστη, υψηλών επιδόσεων κατάσταση, αντί για τις αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις που αναφέραμε πριν. Εφόσον μάθεις το πώς, αρχίζεις άμεσα να παρατηρείς σημαντικές βελτιώσεις σε όλους τους τομείς της ζωής σου. Καταλαβαίνω βέβαια πως κάτι τέτοιο ακούγεται κάπως απίστευτο για να είναι αληθινό και όμως είναι! Δεν σημαίνει ότι θα είναι πάντα εύκολο βέβαια και όπως όλα στην ζωή χρειάζεται και αυτό εξάσκηση, είναι όμως πολύ απλό, μόλις μάθεις το “πώς”.

Τι είναι αυτό που σας ώθησε να παραδίδετε σεμινάρια NLP και στην Ελλάδα;

Πριν από μερικά χρόνια σε μια συζήτηση που είχα με τον David Shephard, ιδρυτή της Performance Partnership στο Λονδίνο, με τον οποίο είχα ολοκληρώσει και την εκπαίδευσή μου, άρχισα να μιλάω για το πώς θα μπορούσαμε να προσφέρουμε πανομοιότυπα με το Λονδίνο προγράμματα και στην Ελλάδα. Έχοντας ήδη αφιερώσει σημαντικό χρόνο πηγαινοερχόμενος στο Λονδίνο, πρώτα για εκπαίδευση και μετά για δουλειά, σκέφτηκα ότι θα ήταν μια καταπληκτική ευκαιρία για κάποιον στην Ελλάδα να μπορεί να παρακολουθήσει τέτοιου επιπέδου σεμινάρια, χωρίς να χρειαστεί να θυσιάσει τον χρόνο και τα έξοδα ενός ταξιδιού στο εξωτερικό. Έτσι λοιπόν, τον Μάιο του 2009, οργανώσαμε το πρώτο επταήμερο NLP Practitioner Certification πρόγραμμα, με οπτικοακουστικό υλικό, στην Ελλάδα, που είναι αναγνωρισμένα από τους οργανισμούς ANLP και ABNLP. Η αρχική μου σκέψη ήταν να παραδίδουμε αυτού του τύπου σεμιναρίου μία φορά το χρόνο, καθότι είναι ένα αρκετά εντατικό πρόγραμμα και παραδίδεται στα Αγγλικά. Εντούτοις πρέπει να παραδεχτώ ότι η υποδοχή του πρώτου σεμιναρίου μας ώθησε να οργανώσαμε τελικά τρία NLP Practitioner εκείνη τη χρονιά, καθώς και να εντάξουμε στο πρόγραμμά μας και τα υπόλοιπα εκπαιδευτικά προγράμματα που στηρίζονται στο NLP.

Ποιος θα λέγατε ότι είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθει κανείς NLP;

Μπορεί κανείς να γνωρίσει κάποιες σημαντικές αρχές και πρακτικές του NLP μέσα από βιβλία, όπως ξεκίνησα και εγώ, από ενημερωτικές ημερίδες ή εκπαιδεύσεις και φυσικά από ένα πρόγραμμα coaching βασισμένο στο NLP. Ωστόσο, για την απόκτηση της πιο ολοκληρωμένης γνώσης και αποτελεσματικής πρακτικής εφαρμογής του NLP θα ήταν καλύτερα να συμμετάσχει σ’ ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα πιστοποίησης NLP, ξεκινώντας από το επίπεδο του Practitioner. Εκεί είναι που η θεωρία μετατρέπεται σε πράξη και αρχίζει η ουσιαστική εμπέδωση της στάσης του NLP, καθώς και των διαφόρων εργαλείων και μεθόδων που χρησιμοποιούνται. Στη συνέχεια βέβαια, μπορεί κανείς να προχωρήσει και σε πιο εξελιγμένα στάδια, όπως Master Practitioner και Master Coach, καθώς και Trainer και Master Trainer.

Ποιο θα λέγατε ότι είναι το μεγαλύτερο όφελος που έχετε αποκομίσει από το NLP μέχρι στιγμής;

Ενδιαφέρουσα ερώτηση και δύσκολη….. γιατί υπάρχουν τόσα πολλά! Θα έλεγα ότι πέρα από την τεράστια διαφορά που είδα στην αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας μου, το μεγαλύτερο όφελος που μου έχει προσφέρει το NLP είναι η ικανότητα να κατανοώ το τι είναι “ακριβώς” αυτό που θέλω, και προπαντός τη γνώση ότι η επιτυχία αυτού είναι στα χέρια μου. Σε ένα μεγάλο βαθμό, μου επέτρεψε ουσιαστικά να γίνω coach του εαυτού μου. Βέβαια, η εμπειρία μας διδάσκει ότι τελικά όση περισσότερη γνώση αποκτάς, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεσαι το πόσο λίγα πραγματικά ξέρεις!

Joanna Papachristou, THE ECONOMIST

John Stockdale 
 

     

Master Coach & Trainer of NLP

32, Artemidos & Filadelfeos St.
Kefalari-Kifissia 145 62, Athens, Greece
tel:210 623 6910 or 6920
fax:210 623 3340
email:john@stockdaleconsultants.com

web: http://www.stockdaleconsultants.com

Ένας στους δέκα

 

Είναι τρομερό να φαντασθούμε για μια στιγμή τον εαυτό μας, απομακρυσμένα από όλους τους άλλους ανθρώπους, χωρίς καμιά δυνατότητα επαφής και συναντήσεως, με άρρωστο και συνεχώς φθειρόμενο κορμί και επί πλέον συνοδευμένο με την μόνιμη καταφρόνια ότι η αρρώστια που έχουμε αποτελεί τιμωρία για την αμαρτωλή ζωή μας. Και ξαφνικά κάποιος μας πλησιάζει αψηφώντας τους κινδύνους, καταπατώντας τις επικρατούσες κοινωνικές προκαταλήψεις, δείχνοντας άφοβα και απεριόριστα την αγάπη του. Δεν θα αισθανθούμε άπειρη ευγνωμοσύνη γι’ αυτόν;

Μία τέτοια περίπτωση δέκα τραγικών ασθενών μας παρουσιάζει η διήγηση του ευαγγελιστή Λουκά για τη θεραπεία των δέκα λεπρών, τους οποίους άγγισε η σωστική χάρη και η θεραπευτική δύναμη του Χριστού. Η αγάπη του Θεού που ενσαρκώνει μέσα στον κόσμο και αποκαλύπτει με την ζωή και τον θάνατό του ο Χριστός δεν περιορίζεται στους ολίγους, στους εκλεκτούς, στους δικούς του. Εκτείνεται σ’ όλους, ακόμη ή μάλλον ιδιαίτερα σ’ αυτούς που οι «σοβαροί» και «ευσεβείς» άνθρωποι θεωρούν μολυσμένους, πεσμένους στο βούρκο, αμαρτωλούς. Δεν γνωρίζει όρια κοινωνικά, πολιτικά ή θρησκευτικά. Εκδηλώνεται κατά την διήγησή μας σε δέκα ανθρώπους που τους ένωσε ο πόνος της μολυσματικής αρρώστιας, μολονότι ο ένας απ’ αυτούς ήταν Σαμαρείτης.

Κι όμως αυτού του τελευταίου η στάση είναι που κάνει εντύπωση και υπογραμμίζεται από τον ευαγγελιστή. Οι εννέα θεραπευμένοι, πλημμυρισμένοι από την χαρά της υγείας και της συναντήσεως με τους συγγενείς και φίλους, βλέποντας δυνατό και καθαρό το σώμα τους, ξέχασαν να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους στον ευεργέτη Χριστό -τυπικό παράδειγμα των ανθρώπων που επικαλούνται τον Θεό στην θλίψη και τον πόνο αλλά τον παραθεωρούν στην χαρά, που νομίζουν ότι ο Θεός είναι το τελευταίο καταφύγιο στην ασθένεια όταν εξαντληθούν όλες οι άλλες ανθρώπινες δυνάμεις και όχι ο πρώτος φίλος στην υγεία και στην χαρά.

Ασφαλώς οι εναγώνιες κραυγές βοήθειας που απευθύνονται στον Θεό είναι περισσότερες από τις προσευχές ευχαριστίας και ευγνωμοσύνης!

Πολλά πράγματα τα θεωρούμε αυτονόητα μέσα στη ζωή, χωρίς να αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε κανένα για τις καθημερινές δωρεές. Η αυτοτέλεια και η αυτοπεποίθηση δεν αφήνουν περιθώρια ευγνωμοσύνης προς τον ευεργέτη Θεό. Τα χείλη μας δύσκολα κινούνται για να πουν ένα ευχαριστώ, ενώ πολύ εύκολα, σχεδόν αυθόρμητα, απευθύνουν κραυγές και επικλήσεις βοήθειας στον καιρό της ανάγκης. Και εδώ συμβαίνει το εξής χαρακτηριστικό: Όταν περάσει η ανάγκη, όχι μόνο ξεχνούμε την στιγμή της αδυναμίας ή ντρεπόμαστε γι’ αυτή, αλλά προσπαθούμε με εκδηλώσεις λεονταρισμού ή αυτοπεποιθήσεως να ισοσταθμίσουμε την επιδειχθείσα αδυναμία.

Η στάση αυτή είναι καθαρά ανθρώπινη και δείχνει την παγίδευσή μας μέσα στα οχυρωματικά έργα του εγωιστικά σκεπτόμενου εαυτού μας. Κι όμως η λυτρωτική αγάπη του Θεού μας περιβάλλει καθημερινά. Ο σταυρός του Χριστού δεν σημαίνει μόνο το αποκορύφωμα μιας σειράς σωστικών ενεργειών που έχανε ο Θεός για τα πλάσματά του αλλά είναι η αρχή ατέλειωτων δωρεών που πλημμυρίζουν την ανθρωπότητα. Η σπουδαιότερη δε απ’ αυτές συνίσταται στην κατανίκηση του φόβου του θανάτου και στην άνθηση της ελπίδας της αναστάσεως. Όταν η οσμή του θανάτου απειλεί να μεταβάλει τα πάντα σ’ ένα νεκροταφείο γύρω μας, δεν αποτελεί λόγο ευγνωμοσύνης προς τον Θεό η ανατολή της ελπίδας για μια καινούργια ζωή, χωρίς πόνο, χωρίς θλίψη, χωρίς τρόμο θανάτου; Το κλείσιμο στον εαυτό μας, η φαρισαϊκή αυτάρκεια, η φαινομενικά δυναμική αυτοπεποίθηση, φέρουν την σφραγίδα της απειλής του θανάτου. Το άνοιγμα της καρδίας μας στον Θεό είναι η απάντησή μας στις άπειρες δωρεές του Θεού, στο δώρο της ζωής που γενναιόδωρα μας προσφέρει, είναι το μεγάλο ευχαριστώ. Ένα ευχαριστώ ευγνωμοσύνης που θα συνοδεύεται ασφαλώς από συμπεριφορά αντάξια της θείας δωρεάς.

(Ι. Δ. Καραβιδόπουλου, Ομοτ. Καθηγητού Παν/μίου, «Οδός ελπίδας», εκδ. Ι.Μητρ. Αττικής)

Θα τα ξαναπούμε κύριε Κοσμόπουλε

…πρὶν τὸ βέλος τοῦ χρόνου σφυρίξει…

Του Αλέξανδρου Σμέμαν* (1921-1983)

Εἶναι παλιὸ τὸ ἔθιµο: τὴν παραµονὴ τοῦ Νέου Ἔτους, ὅταν τὸ ρολόι κτυπήσει µεσάνυχτα, σκεφτόµαστε τὶς ἐπιθυµίες µας γιὰ τὸ νέο ἔτος καὶ προσπαθοῦµε νὰ εἰσέλθουµε στὸ ἄγνωστο µέλλον µ’ ἕνα ὄνειρο, προσδοκώντας ταυτόχρονα τὴν ἐκπλήρωση κάποιας ἀγαπητῆς µας ἐπιθυµίας.

Σήµερα, γιὰ ἄλλη µιὰ φορὰ βρισκόµαστε µπροστὰ σ’ ἕνα νέο ἔτος. Τί ἐπιθυµοῦµε γιὰ τοὺς ἴδιους, γιὰ τοὺς ἄλλους, γιὰ τὸν καθένα; Ποιὸ εἶναι τὸ τέλος ὅλων µας τῶν ἐλπίδων; Ἡ ἀπάντηση εἶναι µονίµως ἡ ἴδια αἰώνια λέξη: εὐτυχία. Εὐτυχὲς τὸ Νέο Ἔτος! Εὐτυχία γιὰ τὸ Νέο Ἔτος! Ἡ ἰδιαίτερη εὐτυχία ποὺ ἐπιθυµοῦµε εἶναι φυσικὰ διαφορετικὴ καὶ προσωπικὴ γιὰ τὸν καθένα, ἀλλὰ ὅλοι µας µετέχουµε στὴν κοινὴ πίστη πὼς αὐτὸ τὸ ἔτος ἡ εὐτυχία θὰ µᾶς πλησιάσει, πὼς µποροῦµε νὰ ἐλπίσουµε σ’ αὐτὴ µὲ προσδοκία.

Πότε ὅµως εἶναι κάποιος ἀληθινὰ εὐτυχισµένος; Μετὰ ἀπὸ αἰῶνες ἐµπειρίας καὶ γνώσης σχετικὰ µὲ τὸν ἄνθρωπο, δὲν µποροῦµε πλέον νὰ ἐξισώσουµε τὴν εὐτυχία µὲ ὁποιοδήποτε ἐξωτερικὸ γνώρισµα, π.χ. χρήµατα, ὑγεία, ἐπιτυχία κλπ. Γνωρίζουµε πὼς τίποτε ἀπ’ ὅλα αὐτὰ δὲν ἀνταποκρίνεται πλήρως σ’ αὐτὴ τὴ µυστηριώδη καὶ πάντοτε φευγαλέα ἔννοια τῆς εὐτυχίας. Εἶναι σαφὲς πὼς ἡ φυσικὴ ἄνεση φέρνει εὐτυχία, ἀλλὰ καὶ ἄγχος. Ἡ ἐπιτυχία φέρνει εὐτυχία, ἀλλὰ καὶ φόβο. Εἶναι ἐκπληκτικὸ πὼς ὅσο περισσότερη ἐξωτερικὴ εὐτυχία διαθέτουµε, τόσο περισσότερο εὔθραυστη γίνεται καὶ πιὸ ἀτίθασος ὁ φόβος πὼς θὰ τὴ χάσουµε καὶ θὰ µείνουµε µὲ ἄδεια χέρια. Πιθανῶς αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος ποὺ εὐχόµαστε ὁ ἕνας στὸν ἄλλο «µία νέα εὐτυχία» γιὰ τὸ Νέο Ἔτος. Ἡ «παλιὰ» εὐτυχία ποτὲ δὲν πραγµατοποιήθηκε, κάτι πάντοτε ἔλειπε. Τώρα ὅµως ἀτενίζουµε ξανὰ µπροστὰ µας µὲ µία εὐχή, ἕνα ὄνειρο, µία ἐλπίδα...

Χριστὲ καὶ Παναγία! Τὸ εὐαγγέλιο πρὶν ἀπὸ πάρα πολὺ καιρὸ εἶχε καταγράψει τὴν ἱστορία ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ πλούτισε, ἔκτισε καινούριες ἀποθῆκες γιὰ νὰ ἀποθηκεύσει τὰ ἀγαθά του, καὶ ἀποφάσισε πὼς πλέον εἶχε ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ποὺ ἐγγυῶντο τὴν εὐτυχία του! Εἶχε ἄνεση καὶ µέσα. Ἐκείνη ὅµως τὴ νύχτα ἄκουσε: «ἄφρων, ταύτη τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπό σου, ἃ δὲ ἠτοίµασας τίνι ἔσται;» (Λουκ. 12, 20).

Ἡ σταδιακὴ συνειδητοποίηση ὅτι τίποτε δὲν µπορεῖ νὰ κρατηθεῖ, πὼς µπροστὰ µας βρίσκεται ὁ ἀναπόφευκτος θάνατος καὶ ἡ φθορά, εἶναι τὸ δηλητήριο ποὺ δηλητηριάζει τὴ µικρὴ καὶ περιορισµένη εὐτυχία ποὺ διαθέτουµε. Αὐτὸς εἶναι σίγουρα καὶ ὁ λόγος γιὰ τὴ συνήθεια ποὺ ἔχουµε νὰ κάνουµε τέτοιο σαµατὰ καὶ θόρυβο, φωνάζοντας καὶ γελώντας, καθὼς τὸ ρολόι κτυπάει δώδεκα τὴν παραµονὴ τοῦ Νέου Ἔτους. Φοβούµαστε νὰ µείνουµε µόνοι καὶ σιωπηλοί, καθὼς τὸ ρολόι κτυπάει σὰν τὴν ἀνελέητη φωνὴ τῆς µοίρας: πρῶτο κτύπηµα, δεύτερο, τρίτο καὶ συνεχίζει, τόσο ἀδυσώπητα, ὁµοιόµορφα, τόσο τροµακτικὰ µέχρι τέλους. Τίποτε δὲν µπορεῖ νὰ τὸ ἀλλάξει, τίποτε νὰ τὸ σταµατήσει.

Ἔτσι ἔχουµε δύο πολὺ βαθεῖς καὶ ἀκατάλυτους ἄξονες τῆς ἀνθρώπινης συνείδησης: φόβος καὶ εὐτυχία, ἐφιάλτης καὶ ὄνειρο. Ἡ καινούρια εὐτυχία ποὺ ὀνειρευόµαστε τὴν παραµονὴ τοῦ Νέου Ἔτους θὰ µπορέσει τελικὰ νὰ ἠρεµήσει, νὰ σκορπίσει καὶ νὰ κατανικήσει τὸ φόβο; Ὀνειρευόµαστε µιὰ εὐτυχία στὴν ὁποία νὰ µὴν παραµονεύει ὁ φόβος βαθιὰ µέσα της, ἕνας φόβος ἀπὸ τὸν ὁποῖο προσπαθοῦµε πάντοτε νὰ προφυλαχθοῦµε, πίνοντας, ἢ µὲ τὸ νὰ εἴµαστε συνεχῶς ἀπασχοληµένοι, περιβαλλόµενοι ἀπὸ θόρυβο. Ἡ σιγὴ ὅµως αὐτοῦ τοῦ φόβου εἶναι ἰσχυρότερη ἀπὸ κάθε ἄλλο θόρυβο. «Ἄφρων»! Μάλιστα, τὸ ἀθάνατο ὄνειρο τῆς εὐτυχίας εἶναι ἐκ φύσεως ἀνόητο σ’ ἕναν κόσµο µολυσµένο ἀπὸ φόβο καὶ τὸ θάνατο.

Ἀκόµη καὶ στὶς ἀνώτερες στιγµὲς τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισµοῦ, οἱ ἄνθρωποι τὸ γνωρίζουν καλά. Μποροῦµε νὰ νιώσουµε τὴ θλίψη καὶ τὴ θλιβερὴ ἀλήθεια πίσω ἀπὸ τὰ λόγια τοῦ µεγάλου ποιητῆ Ἀλέξανδρου Πούσκιν, ποὺ τόσο πολὺ ἀγαποῦσε τὴ ζωή, ὅταν ἔγραφε: «Δὲν ὑπάρχει εὐτυχία στὸν κόσµο». Ὄντως, µία βαθιὰ θλίψη διαπερνᾶ κάθε γνήσια τέχνη. Μόνο χαµηλά, στὸν πάτο τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισµοῦ, τὰ πλήθη ξετρελαίνονται µὲ τὸ θόρυβο καὶ τὶς φωνές, ὡς ἐὰν ὁ θόρυβος καὶ τὰ θορυβώδη πάρτυ θὰ µποροῦσαν νὰ φέρουν τὴν εὐτυχία.

«Ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν» (Ἰωαν. 1,4-5). Αὐτὸ ποὺ ὑπονοεῖ αὐτὴ ἡ φράση εἶναι πὼς τὸ φῶς δὲν µπορεῖ νὰ καταποθεῖ ἀπὸ τὸν φόβο καὶ τὸ ἄγχος, δὲν µπορεῖ νὰ σκορπισθεῖ ἀπὸ τὴ λύπη καὶ τὴν ἀπελπισία. Νὰ µποροῦσαν οἱ ἄνθρωποι, σ’ αὐτή, σ’ αὐτὴ τὴ µάταιη δίψα γιὰ στιγµιαία εὐτυχία, νὰ ἔβρισκαν µέσα τους τὴ δύναµη νὰ σταµατήσουν, νὰ σκεφτοῦν, νὰ ἀτενίσουν τὰ βάθη τῆς ζωῆς! Νὰ µποροῦσαν νὰ ἀκούσουν τὰ λόγια, τὴ φωνὴ ποὺ τοὺς καλεῖ αἰώνια µέσα σ’ αὐτὰ τὰ βάθη. Ἂς γνώριζαν µόνο τί εἶναι ἀληθινὴ εὐτυχία. «Τὴν χαρὰν ὑµῶν οὐδεὶς αἴρει ἀφ’ ὑµῶν» (Ἰωαν. 16, 22). Δὲν εἶναι αὐτὸ ποὺ ὀνειρευόµαστε ὅταν τὸ ρολόι κτυπήσει µεσάνυκτα; Τὴ χαρὰ ποὺ κανεὶς δὲν µπορεῖ νὰ ἀφαιρέσει. Πόσο σπάνια ὅµως φτάνουµε σὲ τέτοια βάθη! Πόσο τὰ φοβόµαστε γιὰ κάποιο λόγο καὶ τὰ παραµερίζουµε: «Ὄχι σήµερα, ἀλλὰ αὔριο, ἢ µεθαύριο, θὰ στρέψω τὴν προσοχὴ στὰ οὐσιώδη καὶ αἰώνια, µόνο, ὄχι σήµερα. ὑπάρχει καιρός».

Ὁ καιρὸς ὅµως στὴν πραγµατικότητα εἶναι τόσο λίγος. Μόνο στιγµὲς περνοῦν πρὶν τὸ βέλος τοῦ χρόνου σφυρίξει πετώντας πρὸς τὸ µοιραῖο στόχο. Γιατί καθυστεροῦµε; Ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἐδῶ, ἀνάµεσά µας, δίπλα µας, στέκεται Κάποιος: «ἰδοὺ ἔστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω» (Ἀποκ. 3, 20). Ἂν µόνο παραµερίζαµε τὸ φόβο µας καὶ Τὸν κοιτάζαµε, θὰ βλέπαµε ἕνα τέτοιο, µία τέτοια χαρά, καὶ µία τέτοια περίσσεια ζωῆς, ποὺ σίγουρα θὰ καταλαβαίναµε τὸ νόηµα αὐτῆς τῆς φευγαλέας καὶ µυστηριώδους λέξης «εὐτυχία».

Ο πρωτοπρεσβύτερος Αλέξανδρος Σμέμαν γεννήθηκε το 1921 στη Ρωσία. Μεγάλωσε στη Γαλλία και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και στο Ορθόδοξο Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγ. Σεργίου, όπου και δίδαξε επί 6 χρόνια Εκκλησιαστική Ιστορία. Το 1951 πήγε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου σύντομα έγινε γνωστός σαν ένας δυναμικός και βαθύς ερμηνευτής της Ορθοδοξίας. Ανήκει κι αυτός στη νεώτερη γενιά των μεγάλων ρώσων θεολόγων του αιώνα μας. Διετέλεσε καθηγητής της Λειτουργικής Θεολογίας στο Ορθόδοξο Θεολογικό Σεμινάριο του Αγ. Βλαδιμήρου στη Νέα Υόρκη, τα δε βιβλία του είναι μεταφρασμένα σε 11 γλώσσες.

Άνθρωπος και χωροχρόνος

Αθανασίου Γιέφτιτς

(Πρ. Επισκόπου Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης)

 

Στο Άγιον Όρος κάθε μοναστήρι, κάθε σκήτη, κάθε κελλί, είναι ολόκληρος γαλαξίας με τον χώρο του και τον χρόνο του. Αλλά πάλι όλοι μοιάζουν, είναι ενοποιημένοι σαν το Σύμπαν μας. Στο Άγιον Όρος ζεις τον χώρο και τον χρόνο άμεσα, ενώ, ταυτόχρονα, λες και εκεί υπερβαίνεται και ο χώρος και ο χρόνος. Διότι ο άνθρωπος ως ύπαρξη είναι μέσα στον χώρο και τον χρόνο, αλλά την ίδια στιγμή ως πρόσωπον κατ’ εικόνα Θεού τείνει να υπερβεί τον χωρόχρονο…

Κι εμείς οι χριστιανοί πιστεύουμε και το μαρτυρούμε και ομολογούμε ότι στην Εκκλησία ο χώρος και ο χρόνος βρήκαν το νόημα τους. Στην Εκκλησία, ο χωρόχρονος μας είναι ένα πρόσωπο. Είναι ο Χριστός ως Θεάνθρωπος, ο Χριστός εν τη Εκκλησία και ως Εκκλησία…

Η Ορθόδοξη Εκκλησία με την εμπειρία της δίνει την μαρτυρία ότι και ο χώρος και ο χρόνος είναι για τον άνθρωπο όχι απλώς αναγκαίες φυσικές προϋποθέσεις υπάρξεως και ζωής, αλλά έχουν το νόημα και το πλήρωμά τους στον Χριστό, ο οποίος ως δημιουργός Θεός όλου του κόσμου μπήκε στον χώρο και στον χρόνο. Ο Χριστός με την Ενσάρκωση και Ενανθρώπησή Του εισήλθε και εχωρήθη στον χωρόχρονό μας…

Είναι γεγονός ότι, αν και είμαστε δέσμιοι του χώρου και του χρόνου, την ίδια στιγμή, ο χώρος και ο χρόνος είναι συνθήκες ζωής δοσμένοι από τον Θεό. Ο χώρος και ο χρόνος είναι το ενιαίο υπαρκτικό και γνωστικό context μας, το οποίο προσπαθούμε να υπερβούμε υπαρξιακά και γνωσιολογικά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η αποκάλυψις του Θεού μιλάει ταυτόχρονα για την κτίση και του χώρου και του χρόνου…

Είναι ζυγός ο χωρόχρονος και θέλει ο άνθρωπος να ξεφύγει από αυτόν, αλλά αγαπάει και αγκαλιάζει και τον χώρο και τον χρόνο, ενώ θέλει να τον υπερβεί. Και τον υπερβαίνει ακόμη και σε αυτή τη ζωή, ιδίως όταν βρεθεί σε ακραίες, οριακές καταστάσεις, σε μεγάλη θλίψη, σε μεγάλο πόνο, σε μεγάλη χαρά, σε κάποια έξαρση, διότι έχει κάποια έμφυτη τάση να βγει από τα «δεσμά» αυτά. Αυτό δείχνει ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος για κάτι μεγαλύτερο από τον κόσμο του χωροχρόνου.

Οι άγιοι της Εκκλησίας μας μαρτυρούν ότι, όταν ο άνθρωπος συναντιέται με τον Θεό, όταν ενώνεται με τον Θεό, όταν γεύεται την χάρη του Θεού, παρουσία θείας δυνάμεως, «πνευματικής ισχύος» που λέει ο Άγιος Μάξιμος -πνευματικής δύναμης του Αγίου Πνεύματος-, όταν μεταγγίζεται με κάτι θείον, με κάτι παραπάνω από ό,τι είναι απλώς σύνοψη των δικών του ψυχοφυσικών δυνάμεων, τότε νιώθει ότι ο Ζων Θεός είναι και εντός και πέραν του χωροχρόνου. Νιώθει, επίσης, ότι δεν κατάγεται ούτε παράγεται από τον χώρο και τον χρόνο, δηλαδή δεν μπορεί να προέλθει ένας άνθρωπος ακόμη κι αν συνοψίσει κανείς όλη την φύση ή όλο το Σύμπαν, όλο το χωρόχρονο· από αυτά και μόνο δεν βγαίνει ο άνθρωπος ως πρόσωπο. Ούτε μπορεί να πει κανείς ότι από μία ενδοκοσμική εξίσωση προκύπτει ο άνθρωπος και ο χώρος και ο χρόνος του…

Είναι το είναι μας, η ύπαρξή μας, χρονική και χωρική. Όμως ο άνθρωπος είναι σαν βέλος («βέλος πόθου και αγάπης», λένε οι Πατέρες), που θέλει να ξεφύγει, να υπερβεί τον χωρόχρονο, για να φτάσει πέραν και υπεράνω. Αυτή η θεόσδοτη τάση, ο δυναμισμός να υπερβαίνουμε τη φύση και να μην μένουμε δέσμιοι δικοί της, είναι η εικόνα του Θεού μέσα μας…

Η πτώση μας, του Αδάμ και του καθενός μας, ήταν ότι χάσαμε την πείρα, την γεύση, την κοινωνία με τον Θεό, και τότε άρχισε ο θάνατος. Και ο χώρος και ο χρόνος γίνανε τόποι και περιβάλλον του θανάτου και της φθοράς, επειδή χάσαμε την χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος λέει ότι με την πτώση άρχισε η αποδιοργάνωση του είναι μας, της ζωής μας, της περι-ουσίας μας. Χάσαμε τότε την χάρη του Αγίου Πνεύματος, που ήταν ο συντονιστής στην δοσμένη από τον Θεό ψυχοσωματική φύση μας, συντονιστής και ζωντανή σύνδεση, κάτι σαν την ασβεστολάσπη όταν κτίζουμε σπίτι με πέτρες, τούβλα, κλπ. Το Άγιο Πνεύμα είναι η συνεκτική χάρη του Θεού που ενώνει και συντονίζει τα πάντα…

Ως άνθρωπος δεν μπορώ να ζήσω απρόσωπα, διότι αυτό με απανθρωπίζει. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Ο χρόνος και ο χώρος, όταν τους ζούμε απρόσωπα, μπορεί να μας απανθρωπίζουν. Ενώ μπορεί να μας εξανθρωπίζουν μέσα στην προσωπική σχέση με τον Θεό και με τους άλλους. Εδώ είναι η μεγάλη σημασία του Χριστού, ο ρόλος του Χριστού που, με την Σάρκωση και την Ενανθρώπησή Του, ενεχρονίσθη και ενεχωρήθη. Έγινε ο Ίδιος ο χρόνος και ο χώρος μας, χώρα ζώντων, όπως λέει ο Ψαλμωδός. Σαρκώθηκε, και με την σάρκα Του ήλθε σε όλες τις καταστάσεις μας, στον χώρο και στον χρόνο μας, και δίνεται σε μας στην Εκκλησία, στην Θεία Λειτουργία, στον χωρόχρονό μας ως Θεία Κοινωνία, ως πρόγευση, ως αρραβώνας, ως μετοχή και μέθεξη.

Αλλά εκείνο που κάνει τον Χριστό να είναι για μας ο καινούργιος θεανθρώπινος χωρόχρονος, είναι το Άγιο Πνεύμα, ακριβώς η χάρις Του. Το Άγιο Πνεύμα δεν έρχεται ερήμην εμού, έρχεται με την ελεύθερη συγκατάβασή μου, με την άσκηση της αγάπης μου. Συμμετέχω με την θέλησή μου στην έλευσή Του. Λέει η θεωρία του Χάους: κινουμένου ενός σημείου, κινούνται όλες οι σταθερές· κινουμένης της θελήσεώς μου, της ελευθερίας μου, κινείται και αλλάζει όλη η σχέση μου με τον γύρω μου κόσμο και κυρίως με τον Θεό. Ή, μάλλον, από την σχέση με τον Θεό ρυθμίζονται οι υπόλοιπες σχέσεις. Άρα, υπάρχει μέσα στον άνθρωπο δοσμένο ως τάλαντο, ως δυνατότητα, ως εν δυνάμει, ως επιτηδειότητα, το να επικοινωνώ, το να ζω με τον Θεό…

Εμείς, ως ζωντανά πρόσωπα και εικόνες του Θεού, καλούμεθα να υπερβούμε και τον χώρο και τον χρόνο, ώστε να μεταμορφωθούν, να θεωθούν μέσα μας εν Χριστώ. Αυτό σημαίνει ότι στην Ανάσταση του Χριστού, και στην δική μας κοινή ανάσταση, θα αναστηθούν και ο χώρος και ο χρόνος ως «ουρανός καινός και γη καινή» (Αποκ. 21, 1). Διότι, κατά τους αγίους, «καινοτομούνται αι φύσεις», όταν «ο Θεός άνθρωπος γίνεται» και «ο άνθρωπος θεός κατά χάριν». Και αυτό είναι η εν Χριστώ ανάστασις των πάντων και η θέωσις…

Έτσι, ρεαλιστικά, τοποθετούμαι ως Ορθόδοξος χριστιανός, ως άνθρωπος, ως επίσκοπος: Να ζω στον χρόνο και στον χώρο, υπακούοντας στο θέλημα του Θεού, αλλά χωρίς να παραδέχομαι τον χώρο και τον χρόνο ως την τελική πατρίδα μου, ως τον οίκο μου. Είμαι στον οίκο του Πατέρα μου, αλλά θέλω πρωτίστως τον Πατέρα και όχι τον οίκο του και τα πλούτη του μόνον…Έτσι και ο κόσμος, ο χώρος και ο χρόνος, είναι έργο της αγάπης Του, αλλά δεν πρέπει να υποκαταστήσουν αυτά την αγάπη του.

(Αθανασίου Γιέφτιτς, Πρ. Επισκόπου Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης, «Χριστός η χώρα των ζώντων», εκδ. Ίνδικτος, Αθήναι 2007, σ. 51 κ.εξ. αποσπάσματα)

Μιά βαριά και πηχτή νύχτα

Του Κώστα Τσιρόπουλου*

Ερχόμαστε πάλι σ’ επικοινωνία με το μέγα μυστήριο της φρικτής οικονομίας του Θεού. Μετέχουμε αναρριγώντας στην ουσία της εορτής της Γέννησης του Χριστού, ο καθένας κατά τον πλούτο της καρδίας του, κατά το δώρημα της αφελότητας, κατά το γνήσιο της εσωτερικής του αγνότητας.

Πίσω από τους φωσφορισμούς και τις πανηγυρικές φωνές κρύβεται, από αιώνων, μια βαριά και πηχτή νύχτα. Πρόκειται για τη Νύχτα της φθοράς που βεβαιώνει και μέσα του και γύρω του ο άνθρωπος του κόσμου τούτου, για τη σταθερότητα του θανάτου, για τη μονιμότητα της απελπισίας. Μέσα σ’ ένα τόσο ζοφερό ηθικό σκότος, η ανθρώπινη ύπαρξη αισθάνεται το σφυγμό της να επιταχύνεται και τον βρόχο της ασφυξίας να σφίγγεται όλο και περισσότερο στο πνεύμα της.

Ήλθε ο Κύριος σε μια τέτοια εποχή σημαδιακής απελπισίας, εσωτερικής ασφυξίας του ανθρώπου. Οι διάφοροι φιλοσοφικοί μύθοι ανίκανοι να παραμυθήσουν και να διατρήσουν το σκότος του πνεύματος, είχαν πέσει σε παρακμή. Η φωνή του πνεύματος είχε περίπου εκμηδενιστεί και μια δεινή έκλυση είχε απλωθεί πέρα ως πέρα στον κόσμο.

Και τότε επισυμβαίνει το κρίσιμο για το ανθρώπινο γένος και για την αιώνια θέση του γεγονός. Μέσα σε μια νύχτα βυθισμένη σε σιωπή και σε απόγνωση, ο Θεός αποφασίζει να ξαναπλάσει ουσιαστικά τον άνθρωπο, όχι πλέον όπως την πρώτη φορά, την έκτη μέρα της Δημιουργίας, με χώμα και με τη δική του ανάσα, αλλά με πνεύμα, με το κύρος της ίδιας της θεότητας που κατεβαίνει και παραδίνεται στα δεσμά της εγκοσμιότητας για να κατορθώσει να ξαναφέρει στο ηθικό ύψος του ουρανού το ξεπεσμένο πλάσμα.

Μέσα στη νύχτα της οικουμενικής απελπισίας, ο Χριστός «λύχνον ήψε την εαυτού σάρκα» κατά τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό, κι’ έγινε η των πάντων Αυγή. Δεν μπορούσε ο κόσμος να αιτιολογήσει τη ζωή· κι ας ήταν αναγκασμένος να έρχεται στον κόσμο η μια γενιά ύστερ’ από την άλλη. Δεν μπορούσε να ερμηνεύσει το θάνατο κι ας σπούδαζε αδιάκοπα με τον φιλοσοφικό στοχασμό. Υπήρξαν φιλόσοφοι που δίδαξαν κι έπαθαν. Αλλά η παρουσία τους ήταν ένα δεδομένο εγκόσμιο. Η Γέννηση του Ιησού είναι ένα δεδομένο του σύμπαντος που καταγράφεται ως η πρώτη και αληθινή αυγή της ανθρωπότητας μετά την πτώση των πρωτοπλάστων,

Ο Κύριος δεν ήλθε από την οδό του κόσμου, αλλ’ από την οδό του μυστηρίου. Γεννήθηκε μια νύχτα άγρια, χειμωνιάτικη, γεμάτη ποίηση που είναι η δίδυμη αδελφή του μυστηρίου. «Επέφανε εν σαρκί τοις εν σκότει και σκιά καθημένοις». Ο Άναρχος ήλθε κι’ έλαβε αρχή· ο υπεράνω της Ιστορίας ήλθε και μπήκε μέσα στην Ιστορία· ο Πλάστης των όλων έλαβε τη μορφή του πλάσματος· ο Ελεύθερος υποτάχτηκε στη δουλεία της σάρκας για να μπορέσει να μας ελευθερώσει από το βάρος του χώματος και να μας ξανανοίξει τις πύλες τ’ ουρανού. Και κατέλαμψε τη νύχτα της απελπισίας του κόσμου με το μεγάλο φως της Αγάπης.

Τη νύχτα εκείνη των θαυμάτων στη Βηθλεέμ, δεν έπεσε μονάχα ο μεσότοιχος της αμαρτίας που χώριζε τον Πλάστη από το Πλάσμα· δεν πραγματοποιήθηκε η καταλλαγή του Θεού με τον πεσμένο άνθρωπο μονάχα· έπεσαν κι όλοι οι μεσότοιχοι που χώριζαν τους ανθρώπους κι αποκαλύφθηκε λάμπουσα η αδελφοσύνη όλων. Οι άνθρωποι κοιτάζουν προς τα ουράνια πάντα κι ο Θεός κοιτάζει πάντα προς τη γη. Η ελευθερία του ουρανού έρχεται και διαχέεται στη γη και η σωτηρία των ανθρώπων γίνεται δια της τίμιας σαρκός και του αίματος του Χριστού η ζωοποιός πραγματικότητα.

Για πρώτη φορά η γη και η ανθρωπότητα δεν ταπεινώνονται από τη θυσία γιατί μέσα από τη φρικτή νύχτα της κατόρθωσε να ετοιμάσει την πάναγνη εκείνη Αχιβάδα της τιμιότητας όπου ο Θεός εσκήνωσε κι έλαβε σάρκα. Μέσα στην αγχώδη απελπισία του κόσμου τεχνουργήθηκε ένας άνθρωπος άξιος να βαστάξει το τρομερό βάρος της θεότητας: Η Παναγία Παρθένος, «η φωτεινή τε και έμψυχος νεφέλη, τον όμβρον βαστάσασα τον επουράνιον» κατά τον ψαλμωδό. Μέσα σε τόση κατάπτωση βρέθηκε το ύψιστο: η αγιότητα. Μέσα σε τόση απελπισία αναδείχθηκε το άξιο: η σεμνότητα. Μέσα από τέτοια γενική ηθική αναρχία, φωτίστηκε το μοναδικό: η υπακοή στο θέλημα του Θεού.

Η Γέννηση του Κυρίου που γιορτάζουμε τώρα με καρδιές σκοτεινές, με μάτια αγριεμένα και καχύποπτα, με χέρια διψαλέα κι αρπαχτικά, είναι το ύψιστο μάθημα εναντίον της απελπισίας. Είναι μια γεμάτη δάκρυα χαράς πιστοποίηση πως ζούμε μέσα στο αιώνιο έαρ της Χάριτος και πως ο θάνατος που απειλεί αδιάκοπα και κάνει επείγουσα τη ζωή, είναι μια απλή μετάβαση από την κοιλάδα των δακρύων, στο λειμώνα της εσωτερικής γαλήνης και της αναφαίρετης πνευματικής χαράς.

Ο Θεός βρέθηκε μέσα σε τόπο και χρόνο. Δέχτηκε και υπέκυψε σ’ αυτές τις σκληρές συντεταγμένες της φθοράς, αυτός που δεν έχει «τόπον» και που δεν υπόκειται στο χρόνο. Χώρεσε μέσα σε μια φάτνη αλόγων ο αχώρητος και χώρεσε μέσα σε τριαντατρία χρόνια ο αιώνιος για να ετοιμάσει και να πληρώσει την βεβαιότητα της σωτηρίας μας. «Τρόμω ορώσαι το μυστήριον… αι νοεραί Στρατιαί κατεπλήττοντο».

Καταπλησσόμαστε κι εμείς σήμερα και νιώθουμε το μυστήριο να σπάζει όλα τα νεύρα του πνεύματός μας, να λύει τους αρμούς του και να μας επιβάλει ένα νέο κανόνα ως πίστη ζωής και αδιάπτωτη προσδοκία : τον κανόνα του θαύματος.

Κάτω από αυτό τον κανόνα, το όραμα του κόσμου αλλοιώνεται ριζικά. Μέσα στη νύχτα της Γέννησης του Λυτρωτή, τα πάντα αναπλάθονται και από το σπήλαιο της Βηθλεέμ ένας νέος κόσμος αναπηδά, κόσμος σωτηρίας και θέωσης. Κόσμος που βηματίζει τη ζωή κι ερμηνεύει το θάνατο, κόσμος που τερματίζει την εξορία του και γίνεται τέκνο Θεού γιατί ο ίδιος ο Θεός τov επισκέφθηκε στην εξορία του κι έκανε τη νυχτωμένη του έρημο ν’ ανθίσει σαν κρίνο.

Έαρ της χάριτος ανατέλλει μαζί με τον Ήλιο της Δικαιοσύνης από το σπήλαιο. Έαρ σεμνότητας, έαρ αδιάπτωτου ηθικού ηρωισμού, έαρ θαυμάτων, δακρύων και αίματος. Και οι πιστοί πανηγυρίζουν και φωτίζονται, υψώνουν την κεφαλή τους πάνω από το σκότος και ξαναζούν τον αιώνα της σωτηρίας, τον αιώνα της ελευθερίας, τέκνα Θεού αληθινά και κληρονόμοι της μεγάλης πυρκαγιάς της Αγάπης. «Χριστός γεννάται την πριν πεσούσαν αναστήσων εικόνα».

(Κώστα Ε. Τσιρόπουλου, «Αυτοψία της εποχής»-Δοκίμια. Εκδόσεις των φίλων, Αθήνα.)

Ο Κώστας Ε. Τσιρόπουλος (1930) γεννήθηκε στη Λάρισα. Σπούδασε νομική (Θεσσαλονίκη) και ιστορία της τέχνης στο Παρίσι και τη Βαρκελώνη. Ιδρυτής και διευθυντής της ετήσιας έκδοσης "Χριστιανικό Συμπόσιο" (1966-1971) και του περιοδικού "Ευθύνη" (1961-1966, και από το 1972 ως σήμερα). Συνεργάστηκε επί χρόνια με την ΕΡΤ και την "Καθημερινή" (1962-1967), Γενικός Γραμματέας της Στέγης Καλών Τεχνών και Γραμμάτων (1974-1976), Γενικός Γραμματέας του Εθνικού Θεάτρου (1975-1980), Πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Έχει τιμηθεί με το βραβείο Φέξη των Δώδεκα (1964), Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου (1966), Α΄ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (1979), Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (1986), Βραβείο της Εταιρείας Χριστιανικών Γραμμάτων (1989) Α Βραβείο της Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας (1990), Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (2007), και έχει ανακηρυχθεί επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Γρανάδας (2004). Το ποιητικό, πεζογραφικό και δοκιμιακό του έργο εκτείνεται σε δεκάδες τόμους. Έχει επίσης μεταφράσει από τα ισπανικά, τα καταλανικά και τα γαλλικά βιβλία και κείμενα των Ορτέγα υ Γκασσέτ, Αντόνιο Ματσάδο, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Καμίλο Χοσέ Θέλα, Χουάν Ραμόν Χιμένεθ, Σαλβαδόρ Εσπρίου, Χοσέ Μπεργαμίν, Ντρυόν, Ζενεβουά, Αρανγκούρεν κ.ά. Βιβλία και κείμενά του έχουν μεταφραστεί στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Κάθε Μέρα…

"...Κάθε μέρα ο Θεός μας δίνει, μαζί με τον ήλιο, μια στιγμή κατά την οποία είναι δυνατό να αλλάξει το κάθε τι που μας κάνει δυστυχισμένους.

Κάθε μέρα προσποιούμαστε πως δεν αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχει αυτή η στιγμή, κάνουμε πως πιστεύουμε ότι το σήμερα είναι ίδιο με το χθες και θα είναι ίδιο με το αύριο. Αλλά το όν που δίνει προσοχή στην ημέρα την οποία ζει ανακαλύπτει τη μαγική στιγμή...

...Η ευτυχία είναι καμιά φορά ευλογία αλλά πιο συχνά είναι μια κατάκτηση. Η μαγική στιγμή της ημέρας μας βοηθάει να αλλάξουμε, μας σπρώχνει σε αναζήτηση ονείρων. Θα υποφέρουμε, θα διασχίσουμε κακά περάσματα, αλλά όλες αυτές είναι μεταβατικές περίοδοι... Κι αργότερα θα μπορούμε να κοιτάζουμε πίσω με υπερηφάνεια και πίστη.

Δυστυχής αυτός που φοβάται να ριψοκινδυνεύει. Γιατί αυτός ίσως δεν θα απογοητευτεί ποτέ... δεν θα υποφέρει σαν αυτούς που έχουν να κυνηγήσουν κάποιο όνειρο.

Όταν όμως θα κοιτάξει πίσω, (γιατί πάντα κοιτάζουμε πίσω μας), θα ακούσει την καρδιά του να του λέει: "Τί έκανες τα θαύματα που έσπειρε ο Θεός στις μέρες σου; Τί έκανες τα τάλαντα που σου εμπιστεύτηκε ο Κύριος; Τα έθαψες βαθιά σε μια τρύπα γιατί φοβόσουν μη τα χάσεις; Τότε αυτό σου απόμεινε: η βεβαιότητα πως έχασες τη ζωή σου".

Δυστυχής αυτός που ακούει τούτα τα λόγια. Τότε θα πιστέψει στα θαύματα, αλλά οι μαγικές στιγμές της ύπαρξης θα έχουν περάσει αμετάκλητα..."                                                                  

Αγνώστου γράψαντος